Φεύγετε το πρωί και το κινητό περνά από το Wi-Fi του σπιτιού στο 4G. Στον σταθμό, συνδέεται μόνο του στο Wi-Fi που είχε αποθηκεύσει κάποια μέρα που άργησε το τρένο. Το βράδυ, ανοίγετε ξανά τον υπολογιστή στο σπίτι. Πρέπει το VPN να μένει ανοιχτό όλο αυτό το διάστημα;
Στα δίκτυα που δεν ελέγχετε, ναι, και το καλύτερο είναι να γίνεται αυτόματα. Στο σπίτι, είναι περισσότερο επιλογή παρά ανάγκη. Κι όταν ένας ιστότοπος δεν σας αφήνει να συνδεθείτε ή ο εκτυπωτής δεν ανταποκρίνεται, είναι καλύτερα να ρυθμίσετε το VPN ή να το κλείσετε για λίγο παρά να παιδεύεστε.
Πού έχει πραγματικά νόημα να το αφήνετε ανοιχτό
Σε δίκτυο που δεν ελέγχετε
Ξενοδοχείο, τρένο, καφετέρια, κατάλυμα διακοπών: δεν ξέρετε ούτε ποιος διαχειρίζεται το δίκτυο ούτε πώς είναι ρυθμισμένο. Η CNIL, η γαλλική αρχή προστασίας δεδομένων, επισημαίνει στις συμβουλές της για τα δημόσια Wi-Fi (στα γαλλικά) ότι ένας χάκερ μπορεί πολύ εύκολα να στήσει ένα σημείο πρόσβασης Wi-Fi με το όνομα ενός εστιατορίου. Συνιστά να προτιμάτε το δίκτυο κινητής για να στέλνετε προσωπικά δεδομένα και, αν δεν έχετε άλλη λύση, να επιλέγετε ιστότοπους με HTTPS και να χρησιμοποιείτε VPN.
Το HTTPS κρυπτογραφεί ήδη το περιεχόμενο της επικοινωνίας σας με τους περισσότερους ιστότοπους. Το VPN προσθέτει κάτι άλλο: κανονικά, όποιος διαχειρίζεται το δίκτυο δεν βλέπει πια με ποιους ιστότοπους συνδέεστε, παρά μόνο μια σύνδεση προς τον διακομιστή VPN. Ο οδηγός μας για το δημόσιο Wi-Fi εξηγεί τι προστατεύει το τούνελ και τι όχι.
Όταν το κινητό αλλάζει δίκτυο χωρίς να σας ρωτήσει
Αυτό είναι το πιο ισχυρό επιχείρημα για να μένει το VPN πάντα ανοιχτό. Ένα κινητό μπορεί να ξανασυνδεθεί μόνο του σε ένα αποθηκευμένο Wi-Fi μόλις βρεθεί στην εμβέλειά του. Η CNIL συνιστά άλλωστε να επιτρέπετε την αυτόματη σύνδεση μόνο στα δίκτυα του γραφείου και του σπιτιού.
Αν ανοίγετε το VPN μόνο όταν το θυμηθείτε, μπορεί να είναι κλειστό ακριβώς τη στιγμή που το κινητό αλλάζει δίκτυο. Όταν είναι ρυθμισμένο να μένει μόνιμα ανοιχτό, δεν χρειάζεται πια να το σκέφτεστε.
Τι δεν κάνει το VPN, ακόμη κι όταν είναι ανοιχτό
Ένα VPN προστατεύει τη διαδρομή των δεδομένων σας, όχι όσα κάνετε με αυτά. Ένας ψεύτικος ιστότοπος θα πάρει τον κωδικό σας ακόμη και μέσα από το κρυπτογραφημένο τούνελ του VPN. Ούτε ένα παγιδευμένο συνημμένο γίνεται ακίνδυνο, ούτε ένας λογαριασμός με κωδικό που έχει διαρρεύσει παύει να είναι εκτεθειμένος.
Η Electronic Frontier Foundation (EFF), αμερικανική ΜΚΟ που υπερασπίζεται τις ψηφιακές ελευθερίες, κρίνει σε οδηγό της (στα αγγλικά) ότι οι διαφημίσεις των VPN μεγαλοποιούν κατά πολύ τα οφέλη τους. Ως πιο αποτελεσματικά μέτρα αναφέρει τους ισχυρούς κωδικούς πρόσβασης, τον έλεγχο ταυτότητας δύο παραγόντων και τις ενημερώσεις. Ένα VPN δεν σας κάνει ούτε ανώνυμους: για να σας αναγνωρίσουν, αρκεί ένας λογαριασμός στον οποίο είστε συνδεδεμένοι ή τα cookies.
Στο σπίτι: περισσότερο επιλογή παρά ανάγκη
Στο σπίτι σας, κατά κανόνα ξέρετε ποιος συνδέεται στο Wi-Fi. Μένει ακόμη ο πάροχος ίντερνετ. Χάρη στο HTTPS, δεν βλέπει ούτε τις συγκεκριμένες σελίδες που ανοίγετε ούτε όσα πληκτρολογείτε σε αυτές. Όμως, όπως εξηγεί ο οδηγός της EFF για την επιλογή VPN (στα αγγλικά), μπορεί να βλέπει τα ονόματα των ιστοτόπων με τους οποίους συνδέεστε και πότε τους επισκέπτεστε.
Με το VPN ανοιχτό, αυτές οι πληροφορίες κρύβονται από τον πάροχο ίντερνετ. Δεν εξαφανίζονται όμως: τώρα μπορεί να τις βλέπει ο πάροχος του VPN. Αφήνοντας λοιπόν το VPN ανοιχτό στο σπίτι, ουσιαστικά μεταφέρετε την εμπιστοσύνη σας από τον έναν στον άλλον. Αν εμπιστεύεστε την υπηρεσία VPN περισσότερο από τον πάροχο ίντερνετ, είναι λογικό να το κρατάτε ανοιχτό. Αν όχι, τίποτα δεν σας υποχρεώνει.
Ένας ακόμη περιορισμός: μια εφαρμογή VPN καλύπτει μόνο τη συσκευή στην οποία είναι εγκατεστημένη. Η τηλεόραση και η κονσόλα συνεχίζουν να συνδέονται μέσω του ρούτερ όπως πριν.
Τι κοστίζει ένα VPN που μένει πάντα ανοιχτό
Η ταχύτητα και ο χρόνος απόκρισης. Τα δεδομένα σας παίρνουν έναν πιο μακρύ δρόμο, περνώντας από τον διακομιστή VPN, και κρυπτογραφούνται στην πορεία. Ανάλογα με το πόσο μακριά βρίσκεται ο διακομιστής και πόσο φορτωμένος είναι, η διαφορά περνά απαρατήρητη ή γίνεται αισθητή, κυρίως σε χρήσεις όπου μετράει και η παραμικρή καθυστέρηση, όπως τα online παιχνίδια. Αν δεν είστε σίγουροι, μετρήστε την ταχύτητα με και χωρίς VPN ακολουθώντας τη μέθοδο του οδηγού μας για τις αργές συνδέσεις με VPN.
Η μπαταρία. Για να διατηρεί το τούνελ και να κρυπτογραφεί κάθε επικοινωνία, το κινητό δουλεύει λίγο περισσότερο· πόσο, εξαρτάται από το μοντέλο και από τη χρήση σας. Μετά από λίγες μέρες, δείτε στις ρυθμίσεις μπαταρίας αν η εφαρμογή VPN είναι από τις πιο ενεργοβόρες.
Τα CAPTCHA. Η Google εξηγεί ότι το μήνυμά της «Τα συστήματά μας εντόπισαν ασυνήθιστη επισκεψιμότητα από το δίκτυο υπολογιστών σας» μπορεί να εμφανιστεί όταν άλλοι χρήστες του ίδιου VPN με εσάς στέλνουν αυτοματοποιημένες αναζητήσεις. Συνήθως, αρκεί να λύσετε ένα reCAPTCHA (να τσεκάρετε ένα κουτάκι ή, μερικές φορές, να περάσετε ένα μικρό τεστ με εικόνες).
Οι υπηρεσίες που δεν δέχονται VPN. Ορισμένες μπλοκάρουν τις συνδέσεις που φαίνεται να περνούν από VPN. Το Netflix, για παράδειγμα, ζητά στο κέντρο βοήθειάς του να απενεργοποιήσετε το VPN ή τον διακομιστή μεσολάβησης, εξηγώντας ότι ένα VPN μπορεί να δίνει την εντύπωση ότι συνδέεστε από άλλη τοποθεσία.
Πότε να το κλείσετε ή, καλύτερα, να το ρυθμίσετε
Ένας ιστότοπος ή η τράπεζά σας δεν σας αφήνει να συνδεθείτε
Αν μια υπηρεσία μπλοκάρει την πρόσβαση ή σας ζητά συνεχώς επαληθεύσεις όσο το VPN είναι ενεργό, δοκιμάστε πρώτα έναν διακομιστή στη χώρα σας. Αν αυτό δεν αρκεί, κλείστε το VPN μέχρι να τελειώσετε, κατά προτίμηση στο σπίτι ή στο δίκτυο κινητής και όχι σε δημόσιο Wi-Fi.
Ο εκτυπωτής ή η τηλεόραση δεν ανταποκρίνεται
Ανάλογα με την εφαρμογή και τις ρυθμίσεις της, η κίνηση προς τις συσκευές του σπιτιού μπορεί κι αυτή να μπαίνει στο τούνελ ή να μπλοκάρεται: ο υπολογιστής δεν βρίσκει πια τον εκτυπωτή, το κινητό δεν βλέπει την τηλεόραση. Δείτε αν η εφαρμογή σας έχει κάποια επιλογή για το τοπικό δίκτυο. Αν δεν έχει, αποσυνδέστε το VPN για να εκτυπώσετε ή να ξεκινήσετε το βίντεο: είστε στο σπίτι σας, στο δικό σας δίκτυο.
Μια εφαρμογή χρειάζεται να ξέρει πού βρίσκεστε
Μια υπηρεσία που σας εντοπίζει με βάση τη διεύθυνση IP (τοπικός καιρός, περιεχόμενο διαθέσιμο μόνο σε μία χώρα) βλέπει τη διεύθυνση του διακομιστή VPN και συνήθως σας τοποθετεί στην περιοχή εκείνου του διακομιστή. Μπορεί να αρκεί να επιλέξετε έναν διακομιστή κοντά σας. Η θέση GPS του κινητού όμως είναι άλλη πηγή, την οποία δεν επηρεάζει το VPN: αν η εφαρμογή έχει πρόσβαση σε αυτήν, το κλείσιμο του VPN δεν θα αλλάξει τίποτα.
Η κλασική παγίδα: ξεχνάτε να το ανοίξετε ξανά
Κλείνετε το VPN «μόνο για αυτόν τον ιστότοπο» και μένει κλειστό μέχρι την επόμενη μέρα, ακόμη και όταν το κινητό ξαναβρίσκει το Wi-Fi του σταθμού. Ανοίξτε το ξανά μόλις τελειώσετε, πριν καν κλείσετε τη σελίδα, και ελέγξτε ότι επανήλθε η ένδειξη του VPN. Στο Android, αν έχετε ενεργοποιήσει τις επιλογές «Πάντα ενεργοποιημένο VPN» και «Αποκλεισμός συνδέσεων χωρίς VPN», όταν κλείνετε το VPN μένετε και χωρίς ίντερνετ: απενεργοποιήστε πρώτα αυτές τις επιλογές στις ρυθμίσεις και επαναφέρετέ τις αμέσως μετά.
Πώς να μένει το VPN αξιόπιστα ανοιχτό
Για να μη χρειάζεται πια να το θυμάστε, δύο μηχανισμοί αλληλοσυμπληρώνονται: ένα VPN που ξεκινά μόνο του και ένας αποκλεισμός που δεν αφήνει την κίνηση να βγει όταν πέφτει το τούνελ.
Στο Android: «Πάντα ενεργοποιημένο VPN» και αποκλεισμός χωρίς VPN
Από την έκδοση 8.0, το Android προσφέρει δύο ρυθμίσεις, που περιγράφονται στην τεκμηρίωσή του για προγραμματιστές (στα αγγλικά). Με την επιλογή «Πάντα ενεργοποιημένο VPN», το σύστημα ενεργοποιεί το VPN κατά την εκκίνηση του κινητού και το κρατά σε λειτουργία όσο η συσκευή είναι αναμμένη. Με την επιλογή «Αποκλεισμός συνδέσεων χωρίς VPN», μπλοκάρει την κίνηση των εφαρμογών σας που δεν περνά από το VPN: αν πέσει το τούνελ, οι εφαρμογές δεν συνεχίζουν αθόρυβα μέσω της κανονικής σύνδεσης.
Αυτό έχει ένα ηθελημένο τίμημα, για το οποίο σας προειδοποιεί το Android τη στιγμή που ενεργοποιείτε την επιλογή: όσο το VPN δεν είναι συνδεδεμένο, δεν έχετε καθόλου ίντερνετ. Αν το μόνιμα ενεργό VPN αποσυνδεθεί ή δεν καταφέρει να συνδεθεί, εμφανίζεται μια ειδοποίηση που δεν μπορείτε να κλείσετε και μένει εκεί μέχρι να επανέλθει το VPN. Εξαφανίζεται επίσης αν απενεργοποιήσετε μόνοι σας την επιλογή: τότε τίποτα δεν θα σας θυμίσει να την ενεργοποιήσετε ξανά.
Ο αποκλεισμός αυτός δεν είναι πάντως απόλυτος: το σύστημα αφήνει να περάσουν έξω από το τούνελ ορισμένες τεχνικές επικοινωνίες, όπως οι έλεγχοι σύνδεσης που κάνει μόλις μπει σε ένα Wi-Fi. Πρόκειται για συμπεριφορά που η Google θεωρεί σκόπιμη και που ανέφερε το 2022 ο εξειδικευμένος ιστότοπος BleepingComputer (στα αγγλικά).
Θα βρείτε αυτούς τους διακόπτες στις ρυθμίσεις του κινητού, στην ενότητα VPN: πατήστε το γρανάζι δίπλα στο όνομα της εφαρμογής σας (αν χρειαστεί, πληκτρολογήστε «VPN» στη γραμμή αναζήτησης). Το όνομα και η θέση τους διαφέρουν ανάλογα με την έκδοση του Android και τον κατασκευαστή. Αν είναι γκριζαρισμένοι με την ένδειξη «Δεν υποστηρίζεται από αυτή την εφαρμογή», η εφαρμογή δεν υποστηρίζει το μόνιμα ενεργό VPN· σε κινητό που διαχειρίζεται ο εργοδότης σας, μπορεί επίσης να τους έχει κλειδώσει ο διαχειριστής.
Μια περίπτωση που καλό είναι να ξέρετε: ορισμένα Wi-Fi σε ξενοδοχεία ή τρένα ζητούν να περάσετε πρώτα από μια σελίδα υποδοχής πριν μπορέσει να συνδεθεί το VPN. Αν η σελίδα δεν εμφανίζεται, απενεργοποιήστε τον αποκλεισμό για να περάσετε από αυτήν και ενεργοποιήστε τον ξανά αμέσως μετά.
Στα Windows: το kill switch της εφαρμογής
Τον αποκλεισμό τον αναλαμβάνει συνήθως το kill switch της εφαρμογής VPN. Ελέγξτε ότι είναι ενεργοποιημένο και ψάξτε στη βοήθεια του προγράμματος πότε κόβει την κίνηση και τι την αποκαθιστά. Δεν ξεκινά όμως το VPN αντί για εσάς: όταν ανοίγετε τον υπολογιστή, βεβαιωθείτε ότι το VPN έχει όντως συνδεθεί.
Στο FuzeVPN, για παράδειγμα, το kill switch της εφαρμογής για Windows ενεργοποιείται μόλις ξεκινήσετε τη σύνδεση και, αν αυτή αποτύχει, κρατά την κίνηση μπλοκαρισμένη μέχρι να επιλέξετε να αποσυνδεθείτε. Αν λοιπόν το ίντερνετ φαίνεται να έχει πέσει στον υπολογιστή, ελέγξτε την κατάσταση του VPN πριν τα βάλετε με το ρούτερ.
Μια επέκταση VPN για το πρόγραμμα περιήγησης, ακόμη κι αν μένει μόνιμα ενεργή, συνήθως καλύπτει μόνο αυτό: οι υπόλοιπες εφαρμογές σας, ανάμεσά τους και αυτές για email και μηνύματα, περνούν έξω από το τούνελ.
Στο iPhone: όλα εξαρτώνται από την εφαρμογή
Το μόνιμα ενεργό VPN που είναι ενσωματωμένο στο iOS (Always-on VPN) προορίζεται για iPhone που διαχειρίζεται ένας οργανισμός, όπως μια εταιρεία ή ένα σχολείο, και λειτουργεί μόνο με το πρωτόκολλο IKEv2. Από το iOS 27, δεν απαιτεί πια «επιβλεπόμενη» συσκευή, όπως αναφέρει η τεκμηρίωση της Apple (στα αγγλικά). Σε ένα προσωπικό iPhone, καλύτερα να ψάξετε στις ρυθμίσεις της εφαρμογής VPN σας για μια επιλογή αυτόματης σύνδεσης ή αποκλεισμού της κίνησης σε περίπτωση διακοπής.
Συχνές ερωτήσεις
Πρέπει να μένει το VPN ανοιχτό και με τα δεδομένα κινητής;
Το δίκτυο του παρόχου κινητής τηλεφωνίας σας δεν είναι κάποιο άγνωστο Wi-Fi: η CNIL (στα γαλλικά) συνιστά μάλιστα να το προτιμάτε. Το σκεπτικό είναι λοιπόν το ίδιο όπως και στο σπίτι. Αν κρατάτε το VPN ανοιχτό και στο 4G ή στο 5G, το πραγματικό όφελος είναι ότι θα εξακολουθεί να λειτουργεί όταν το κινητό περάσει σε κάποιο Wi-Fi. Το VPN καταναλώνει επίσης λίγο περισσότερα δεδομένα, που μετράνε στο πακέτο σας όπως όλα τα υπόλοιπα.
Σε ποιες συσκευές να ενεργοποιήσετε πρώτα το VPN;
Σε όσες βγαίνουν μαζί σας από το σπίτι. Ξεκινήστε από το κινητό, αφού αυτό αλλάζει δίκτυο χωρίς να σας ρωτήσει: στο Android, ενεργοποιήστε τις επιλογές «Πάντα ενεργοποιημένο VPN» και «Αποκλεισμός συνδέσεων χωρίς VPN» και κρατήστε αυτή τη ρύθμιση για μερικές μέρες. Σημειώστε τι πραγματικά δεν λειτουργεί, για παράδειγμα κάποιος ιστότοπος ή ο εκτυπωτής, και αντιμετωπίστε αυτές τις περιπτώσεις μία προς μία, αλλάζοντας διακομιστή ή κλείνοντας το VPN μόνο όταν χρειάζεται, αντί να τα απενεργοποιήσετε όλα. Στο λάπτοπ, ενεργοποιήστε το kill switch πριν από το επόμενο ταξίδι σας και ελέγχετε σε κάθε εκκίνηση ότι το VPN έχει συνδεθεί.