Pag-alis mo ng bahay sa umaga, lumilipat ang telepono mo mula sa Wi-Fi ng router papunta sa 4G. Sa istasyon, kusa itong kumokonekta sa Wi-Fi na naka-save pa mula noong minsang na-delay ang tren. Sa gabi, binubuksan mo ulit ang computer sa bahay. Dapat bang manatiling naka-on ang VPN mula umaga hanggang gabi?
Sa mga network na hindi mo kontrolado, oo, at pinakamainam kung awtomatiko ito para wala ka nang kailangang gawin. Sa bahay, nasa iyo na iyan: hindi ito kailangang-kailangan. Kapag naman tinanggihan ng isang site ang koneksyon mo o hindi na tumutugon ang printer, mas mabuting ayusin ang setting ng VPN, o i-off ito sandali, kaysa magpumilit.
Kailan talaga may saysay na iwanang naka-on ang VPN
Sa network na hindi mo kontrolado
Hotel, tren, coffee shop, inuupahang bahay sa bakasyon: hindi mo alam kung sino ang namamahala sa network o kung paano ito naka-configure. Ipinapaalala ng CNIL, ang awtoridad ng France sa proteksyon ng data, na napakadali para sa isang hacker na gumawa ng Wi-Fi hotspot na nakapangalan sa isang restawran (sa Pranses). Ipinapayo rin nitong mas piliin ang mobile network kapag nagpapadala ka ng personal na data, at kung wala kang ibang mapagpipilian, unahin ang mga site na naka-HTTPS at gumamit ng VPN.
Ine-encrypt na ng HTTPS ang nilalaman ng komunikasyon mo sa karamihan ng mga site. May iba namang idinadagdag ang VPN: karaniwan, isang koneksyon na lang papunta sa VPN server ang nakikita ng namamahala sa network, hindi na kung saang mga site ka kumokonekta. Tinatalakay ng aming gabay sa pampublikong Wi-Fi kung aling mga panganib ang nababawasan ng tunnel at kung anong iba pang pag-iingat ang kailangan sa ganitong mga network.
Kapag lumilipat ng network ang telepono nang hindi ka tinatanong
Ito ang pinakamatibay na dahilan para gawing “laging naka-on” ang VPN. Puwedeng kusang kumonekta ulit ang telepono sa isang naka-save na Wi-Fi kapag abot na nito ang signal. Inirerekomenda rin ng CNIL na limitahan ang awtomatikong pagkonekta sa mga network sa opisina at sa bahay.
Kung kailangan mo pang tandaang i-on ang VPN, baka naka-off ito mismo sa sandaling lumipat ng network ang telepono. Kapag naka-set up itong manatiling naka-on, hindi mo na ito kailangang alalahanin.
Ang hindi kayang gawin ng VPN, kahit naka-on
Pinoprotektahan ng VPN ang dinaraanan ng data mo, hindi ang ginagawa mo rito. Matatanggap pa rin ng pekeng site ang password mo kahit dumaan ito sa naka-encrypt na tunnel ng VPN. Hindi rin nawawala ang panganib ng attachment na may malware o ng account na na-leak ang password.
Para sa Electronic Frontier Foundation (EFF), isang NGO sa Estados Unidos na nagtatanggol sa mga kalayaang digital, labis na pinalalaki ng mga ad ng VPN ang mga pakinabang nito (sa Ingles). Mas epektibo raw ang matitibay na password, ang two-factor authentication at ang mga update. Hindi ka rin nagiging anonymous dahil sa VPN: sapat na ang isang naka-log in na account o ang mga cookie para makilala ka.
Sa bahay: nasa iyo ang desisyon
Sa sarili mong bahay, karaniwang alam mo kung sino ang kumokonekta sa Wi-Fi. Ang internet provider mo na lang ang natitira. Dahil sa HTTPS, hindi nito nakikita ang mismong mga page na binubuksan mo o ang mga tina-type mo roon. Pero gaya ng paliwanag ng gabay ng EFF sa pagpili ng VPN (sa Ingles), puwede nitong makita ang mga pangalan ng mga site na pinupuntahan mo at kung kailan mo binisita ang mga ito.
Kapag naka-on ang VPN, naitatago ang impormasyong ito sa internet provider mo. Hindi naman ito basta nawawala: ang VPN provider na ang puwedeng makakita nito. Kaya kapag iniwan mong naka-on ang VPN sa bahay, inililipat mo ang tiwala mo mula sa internet provider papunta sa VPN provider. Kung mas pinagkakatiwalaan mo ang VPN service mo kaysa sa internet provider mo, makatwirang panatilihin itong naka-on. Kung hindi, walang pumipilit sa iyo.
Isa pang limitasyon: sakop lang ng VPN app ang device kung saan ito naka-install. Dumadaan pa rin sa router ang TV o ang game console, gaya ng dati.
Ang kapalit ng VPN na laging naka-on
Bilis at response time. Dumadaan pa muna sa VPN server ang data mo, at ine-encrypt ito habang bumibiyahe. Depende sa layo ng server at sa load nito, puwedeng hindi mo mapansin ang pagkakaiba o puwede mo itong maramdaman, lalo na sa mga aktibidad na apektado kahit ng kaunting delay, gaya ng online gaming. Kung hindi ka sigurado, sukatin ang bilis nang naka-on ang VPN at nang naka-off ito, gamit ang paraang nasa aming gabay kung bakit puwedeng bumagal ang koneksyon dahil sa VPN.
Baterya. May kaunting dagdag na trabaho ang telepono para panatilihin ang tunnel at i-encrypt ang bawat palitan ng data; depende sa modelo at sa paggamit mo kung gaano ito kalaki. Pagkalipas ng ilang araw, tingnan sa mga setting ng baterya kung kabilang ang VPN app sa mga pinakamalakas kumain nito.
Mga captcha. Ipinaliliwanag ng Google na puwedeng lumabas ang mensahe nitong “May nakitang hindi pangkaraniwang trapiko mula sa network ng computer mo ang aming mga system” kapag nagpapadala ng mga awtomatikong paghahanap ang ibang user ng VPN na gamit mo rin. Kadalasan, sapat nang sagutin ang isang reCAPTCHA (lagyan ng check ang isang kahon, at kung minsan, pumasa sa maikling pagsubok gamit ang mga larawan).
Mga serbisyong tumatanggi sa VPN. May mga serbisyong humaharang sa mga koneksyong mukhang dumadaan sa VPN. Halimbawa, sa Help Center ng Netflix, hinihiling nitong i-off mo ang VPN o proxy, dahil puwede raw magmukhang kumokonekta ka mula sa ibang lugar kapag may VPN.
Kailan ito i-off, o mas mabuti pa, ayusin ang setting
Tinatanggihan ng isang site o ng bangko mo ang koneksyon
Kung hinaharangan ng isang serbisyo ang access o paulit-ulit itong humihingi ng verification habang naka-on ang VPN, subukan munang pumili ng server na nasa bansa mo. Kung hindi pa rin ito gumana, i-off ang VPN habang tinatapos mo ang transaksyon, at mas mabuti kung nasa bahay ka o naka-mobile data, hindi nakakonekta sa pampublikong Wi-Fi.
Hindi na tumutugon ang printer o ang TV
Depende sa app at sa mga setting nito, puwede ring mapunta sa tunnel ang trapikong para sa mga device sa bahay, o kaya’y maharangan ito: hindi na mahanap ng computer ang printer, hindi na makita ng telepono ang TV. Tingnan kung may opsyon ang app mo para sa local network. Kung wala, i-disconnect ang VPN para makapag-print o mai-play ang video: nasa bahay ka naman, sa sarili mong network.
Kailangang malaman ng isang app kung nasaan ka
Kapag inaalam ng isang serbisyo ang lokasyon mo batay sa IP address (lokal na lagay ng panahon, content na para lang sa isang bansa), ang IP address ng VPN server ang nakikita nito, kaya kadalasan, iniisip nitong nasa rehiyon ka ng server na iyon. Puwedeng sapat na ang pumili ng server na malapit sa iyo. Pero hindi binabago ng VPN ang GPS location ng telepono: kung may access dito ang app, walang magbabago kahit i-off mo ang VPN. Magkaibang pinagkukunan ng lokasyon ang IP address at ang GPS, at ang una lang ang naaapektuhan ng VPN.
Karaniwang pagkakamali: ang makalimutang i-on ulit ang VPN
Ino-off mo ang VPN “para lang sa site na ito”, at nananatili itong naka-off hanggang kinabukasan, pati kapag kumonekta ulit ang telepono sa Wi-Fi ng istasyon. I-on ito ulit sa sandaling matapos ka, bago mo pa isara ang page, at tingnan kung bumalik na ang icon ng VPN. Sa Android, kung naka-on ang “Always-on VPN” at “I-block ang mga koneksyong walang VPN”, mawawalan ka rin ng internet kapag in-off mo ang VPN: i-off muna ang mga opsyong ito sa Mga Setting, at i-on ulit agad pagkatapos.
Gawing maaasahan ang “laging naka-on”
Para hindi mo na kailangang tandaang i-on ito, may dalawang mekanismong nagtutulungan: isang VPN na kusang nagsisimula, at isang pagharang na pumipigil sa paglabas ng trapiko kapag naputol ang tunnel.
Sa Android: “Always-on VPN” at pagharang sa mga koneksyong walang VPN
Simula sa bersyon 8.0, may dalawang setting ang Android na inilalarawan sa dokumentasyon nito para sa mga developer (sa Ingles). Kapag naka-on ang “Always-on VPN”, sinisimulan ng system ang VPN pagbukas ng telepono at pinananatili itong tumatakbo hangga’t bukas ang device. Kapag naka-on naman ang “I-block ang mga koneksyong walang VPN”, hinaharangan ng system ang trapiko ng mga app mo na hindi dumadaan sa VPN: kung maputol ang tunnel, hindi sila palihim na lilipat sa karaniwang koneksyon.
Sinadya ang kapalit na ito, at binabalaan ka ng Android kapag in-on mo ang opsyon: hangga’t hindi nakakonekta ang VPN, wala ka talagang internet. Kapag naputol ang always-on VPN o hindi ito makakonekta, mananatili sa screen ang isang notification na hindi mo maisasara hanggang makabalik ang VPN. Nawawala rin ito kapag ikaw mismo ang nag-off sa opsyon: wala nang magpapaalala sa iyo na i-on ito ulit.
Pero hindi ganap ang pagharang na ito: pinalulusot ng system sa labas ng tunnel ang ilang teknikal na palitan ng data, gaya ng mga connectivity test na ginagawa nito kapag kumokonekta sa isang Wi-Fi. Pinaninindigan ng Google ang ganitong gawi, na iniulat noong 2022 ng tech news site na BleepingComputer (sa Ingles).
Makikita ang mga switch na ito sa Mga Setting ng telepono, sa bahaging VPN: i-tap ang icon na gear sa tabi ng pangalan ng app mo (kung kailangan, i-type ang “VPN” sa search bar). Nag-iiba ang pangalan at puwesto ng mga ito depende sa bersyon ng Android at sa manufacturer ng telepono. Kung naka-gray ang mga ito at may nakasulat na “Hindi sinusuportahan ng app na ito”, ibig sabihin ay walang suporta ang app para sa always-on VPN; sa teleponong pinamamahalaan ng employer, baka ni-lock din ng administrator ang mga ito.
May mga Wi-Fi sa hotel o sa tren na humihinging i-accept mo muna ang isang welcome page bago makakonekta ang VPN. Kung hindi lumalabas ang page, i-off ang pagharang para ma-accept mo ito, saka i-on ulit agad.
Sa Windows: ang kill switch ng app
Kadalasan, ang kill switch ng VPN app ang bahala sa pagharang. Tiyaking naka-on ito, at alamin sa help section ng app kung kailan nito pinuputol ang trapiko at kung paano ito naibabalik. Pero hindi nito sinisimulan ang VPN para sa iyo: pagbukas mo ng computer, siguraduhing nakakonekta na ang VPN.
Sa FuzeVPN, halimbawa, gumagana na ang kill switch ng Windows app sa sandaling simulan mo ang pagkonekta, at kapag pumalya ang koneksyon, patuloy nitong hinaharangan ang trapiko hanggang piliin mong mag-disconnect. Kaya kung mukhang walang internet sa computer, tingnan muna ang status ng VPN bago mo sisihin ang router.
Kahit iwanang laging naka-on ang isang browser extension, kadalasang ang browser lang ang sakop nito: hindi dumadaan sa tunnel ang iba mong app, kasama na ang mga messaging app. Dito nagkakaiba ang VPN extension at ang VPN app.
Sa iPhone: nakadepende ang lahat sa app
Ginawa ang “Always-on VPN” ng system para sa mga iPhone na pinamamahalaan ng isang organisasyon, gaya ng kumpanya o paaralan, at sa IKEv2 protocol lang ito gumagana. Mula sa iOS 27, hindi na nito kailangang “supervised” ang device, ayon sa dokumentasyon ng Apple (sa Ingles). Sa personal na iPhone, hanapin na lang sa mga setting ng VPN app mo kung may opsyon para awtomatikong kumonekta o para harangan ang trapiko kapag naputol ang koneksyon.
Mga madalas itanong
Dapat bang naka-on din ang VPN kapag naka-mobile data?
Iba ang network ng mobile carrier mo sa isang Wi-Fi na hindi mo kilala: ito pa nga ang network na mas inirerekomenda ng CNIL (sa Pranses). Kaya pareho ang pagtimbang dito at sa bahay. Ang tunay na pakinabang ng VPN na naka-on sa 4G o 5G: naka-on pa rin ito pagkalipat ng telepono sa Wi-Fi. Gumagamit din ang VPN ng kaunting dagdag na data, na ibabawas sa data plan mo gaya ng iba pang paggamit.
Saang mga device dapat unang i-on ang VPN?
Sa mga device na dala mo paglabas ng bahay. Unahin ang telepono, dahil ito ang lumilipat ng network nang hindi ka tinatanong: sa Android, i-on ang “Always-on VPN” at “I-block ang mga koneksyong walang VPN”, saka panatilihin ang setting na ito nang ilang araw. Itala kung ano talaga ang nagkakaproblema, halimbawa ang isang site o ang printer, at ayusin ang mga ito isa-isa: lumipat ng server o pansamantalang i-off ang VPN, sa halip na i-disable ang lahat. Sa laptop, i-on ang kill switch bago ang susunod mong biyahe, at sa bawat pagbukas nito, tiyaking nakakonekta ang VPN.